Lübnan Marunîleri / Yasin Atlıoğlu
Sunday, February 20, 2005
Tuesday, February 15, 2005
Monday, February 14, 2005
Hariri'yi 'Suudi bağlantısı' öldürdü
Kaynak: CNN Turk
Lübnan'ın başkenti Beyrut'un merkezinde, eski Başbakan Refik Hariri'nin konvoyuna bombalı saldırı düzenlendi. Saldırıda, Hariri de dahil 13 kişi hayatını kaybetti. Saldırıyı üstlenen örgüt, Hariri'yi Suudi Arabistan'la ilişkileri nedeniyle öldürüldüklerini duyurdu.
El Cezire televizyonunda yayınlanan bir video kasedinde 'Büyük Suriye'de Zafer ve Cihat Grubu' adlı örgüt, "Suudi Arabistan'daki mücahit kardeşlerimizin hatırı için, bu rejimi destekleyenleri idam ettik" ifadesi kullanıldı.
Lübnan güvenlik güçleri de, kasette görülen Filistinli militanın evine operasyon düzenlendiğini; ancak Amhet Adef adlı militanın evde bulunamadığını açıkladı.
Muhalifler Lübnan ve Suriye'yi suçluyor
Lübnanlı muhalif liderler, Hariri'nin ölümünden Lübnan ve Suriye yönetimini sorumlu tutuyor. Muhalefet, Lübnan yönetiminin derhal istifa etmesini ve Suriye askerlerinin mayıs ayında yapılacak seçimlerden önce ülkeden çekilmelerini istedi. Muhalefet ayrıca ülkede üç günlük grev çağrısı da yaptı.
Suriye karşıtı gösteriler
Başkent Beyrut sokaklarında da Suriye karşıtı gösteri düzenlendi. Gösteride Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın resmi yakıldı. Hariri'ye yönelik saldırıda, 350 kilogramdan fazla patlayıcı kullanıldığı belirtildi. Hariri için çarşamba günü cenaze töreni düzenlenecek.
Üç gün yas ilan edildi
Cumhurbaşkanı, bazı bakanlar ve askeri yetkililerden oluşan Lübnan Yüksek Savunma Konseyi, eski Başbakan Refik Hariri'nin öldürülmesinin ardından üç gün ulusal yas ilan etti.
Konsey ayrıca, ordu ve emniyet güçlerinden, güvenlik durumunu kontrol altında tutmak için gerekli önlemleri almasını istedi. Lübnan Cumhurbaşkanı Emil Lahud da yayımladığı açıklamada, uzun süredir siyasi rakibi olan Hariri'nin öldürülmesini 'ulusal tarihlerinde kara bir nokta' olarak nitelendirdi.
Lübnan'ın başkenti Beyrut'un merkezinde, eski Başbakan Refik Hariri'nin konvoyuna bombalı saldırı düzenlendi. Saldırıda, Hariri de dahil 13 kişi hayatını kaybetti. Saldırıyı üstlenen örgüt, Hariri'yi Suudi Arabistan'la ilişkileri nedeniyle öldürüldüklerini duyurdu.
El Cezire televizyonunda yayınlanan bir video kasedinde 'Büyük Suriye'de Zafer ve Cihat Grubu' adlı örgüt, "Suudi Arabistan'daki mücahit kardeşlerimizin hatırı için, bu rejimi destekleyenleri idam ettik" ifadesi kullanıldı.
Lübnan güvenlik güçleri de, kasette görülen Filistinli militanın evine operasyon düzenlendiğini; ancak Amhet Adef adlı militanın evde bulunamadığını açıkladı.
Muhalifler Lübnan ve Suriye'yi suçluyor
Lübnanlı muhalif liderler, Hariri'nin ölümünden Lübnan ve Suriye yönetimini sorumlu tutuyor. Muhalefet, Lübnan yönetiminin derhal istifa etmesini ve Suriye askerlerinin mayıs ayında yapılacak seçimlerden önce ülkeden çekilmelerini istedi. Muhalefet ayrıca ülkede üç günlük grev çağrısı da yaptı.
Suriye karşıtı gösteriler
Başkent Beyrut sokaklarında da Suriye karşıtı gösteri düzenlendi. Gösteride Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın resmi yakıldı. Hariri'ye yönelik saldırıda, 350 kilogramdan fazla patlayıcı kullanıldığı belirtildi. Hariri için çarşamba günü cenaze töreni düzenlenecek.
Üç gün yas ilan edildi
Cumhurbaşkanı, bazı bakanlar ve askeri yetkililerden oluşan Lübnan Yüksek Savunma Konseyi, eski Başbakan Refik Hariri'nin öldürülmesinin ardından üç gün ulusal yas ilan etti.
Konsey ayrıca, ordu ve emniyet güçlerinden, güvenlik durumunu kontrol altında tutmak için gerekli önlemleri almasını istedi. Lübnan Cumhurbaşkanı Emil Lahud da yayımladığı açıklamada, uzun süredir siyasi rakibi olan Hariri'nin öldürülmesini 'ulusal tarihlerinde kara bir nokta' olarak nitelendirdi.
President Assad Condemns Terrorist Act in Beirut
SOURCE: SANA
President Bashar al-Assad on Monday condemned the terrorist horrible act that claimed the life of a number of the Lebanese people, on top of them former Premier Rafiq al-Hariri.
"Syria as a government and people announces support to sisterly Lebanon during those dangerous situations and offers condolences to Mr. Rafiq al-Hariri and other victims’ families", President Assad added.
His Excellency also underlined the dangerous current circumstances and called upon the Lebanese to boost their national unity against those who seek to arouse disputes and partition in the country.
Foreign Minister Farouk al-Shara, for his part, expressed Syria’s strong condemnation of this criminal act, denouncing bids that target to arouse disputes in sisterly Lebanon.
Minister Shara, in a statement on Monday, expressed hope that the Lebanese people will remain strong and solid during this crucial moment, rejecting any internal disturbance or any foreign intervention.
“It is very important for the Lebanese government to make investigations to identify who carried out this heinous act,” Minister Shara, answering a question on who were the beneficiary sides behind the assassination.
Meanwhile, Minister of Information Mehdi Dakhlallah described the assassination act as a criminal one which not only targeted Lebanon, but also Syria.
“Those who were responsible aimed at weakening Lebanon and finding negative repercussions on Lebanon and the region as a whole,” Minister of Information said in a statement.
The news of the terrifying explosion which claimed the life of Former Lebanese Premier Rafik al-Hariri has triggered a wave of anger and condemnation among the Syrian people who showed their sympathies for al-Hariri’s family and other victims’.
Syrian citizens representing different political, economic and social activities expressed, in interviews with SANA staff reporters, their solidarity with Lebanese people during this ordeal.
They stressed that the late al-Hariri was a friend of Syria and Syrian people who still remember his contributions to build and strengthen relations between Syria and Lebanon.
Later, President Assad sent a cable of condolences to al-Hariri's family, expressing the Syrian people deep sorrow and condolences.
President Bashar al-Assad on Monday condemned the terrorist horrible act that claimed the life of a number of the Lebanese people, on top of them former Premier Rafiq al-Hariri.
"Syria as a government and people announces support to sisterly Lebanon during those dangerous situations and offers condolences to Mr. Rafiq al-Hariri and other victims’ families", President Assad added.
His Excellency also underlined the dangerous current circumstances and called upon the Lebanese to boost their national unity against those who seek to arouse disputes and partition in the country.
Foreign Minister Farouk al-Shara, for his part, expressed Syria’s strong condemnation of this criminal act, denouncing bids that target to arouse disputes in sisterly Lebanon.
Minister Shara, in a statement on Monday, expressed hope that the Lebanese people will remain strong and solid during this crucial moment, rejecting any internal disturbance or any foreign intervention.
“It is very important for the Lebanese government to make investigations to identify who carried out this heinous act,” Minister Shara, answering a question on who were the beneficiary sides behind the assassination.
Meanwhile, Minister of Information Mehdi Dakhlallah described the assassination act as a criminal one which not only targeted Lebanon, but also Syria.
“Those who were responsible aimed at weakening Lebanon and finding negative repercussions on Lebanon and the region as a whole,” Minister of Information said in a statement.
The news of the terrifying explosion which claimed the life of Former Lebanese Premier Rafik al-Hariri has triggered a wave of anger and condemnation among the Syrian people who showed their sympathies for al-Hariri’s family and other victims’.
Syrian citizens representing different political, economic and social activities expressed, in interviews with SANA staff reporters, their solidarity with Lebanese people during this ordeal.
They stressed that the late al-Hariri was a friend of Syria and Syrian people who still remember his contributions to build and strengthen relations between Syria and Lebanon.
Later, President Assad sent a cable of condolences to al-Hariri's family, expressing the Syrian people deep sorrow and condolences.
Car Bomb Kills Lebanon's Former PM
SOURCE: Reuters
Beirut
A huge car bomb killed Lebanon's former Prime Minister Rafiq Al Hariri and a dozen other people on Monday in Beirut's most devastating attack since the 1975-90 civil war.
Hariri's motorcade was blown up as it passed an exclusive section of the seafront Corniche, after he left a meeting in parliament to discuss elections in May. Former economy minister Basil Fuleihan, also in the convoy, was critically wounded.
Some of Hariri's bodyguards were among those killed in an attack that sent deep shock waves through a fragile country still trying to put its bloody past behind it.
The explosion outside the St. George Hotel gouged a deep crater out of the road, ripped facades from luxury buildings and set cars ablaze on streets carpeted with rubble and broken glass. Officials said at least 100 people were wounded.
Several of the vehicles from Hariri's convoy were torn apart and set on fire despite their armour plating. A senior security source said the cause was a car bomb.
"Everything around us collapsed," a Syrian building worker at the site said. "It was as if an earthquake hit the area."
Hariri, a billionaire businessman and the driving force behind Lebanon's postwar reconstruction, had resigned from government in October but remained politically influential.
He recently joined opposition calls for Syrian troops to quit Lebanon in the run-up to the general election.
"Syria regards this as an act of terrorism, a crime that seeks to destabilise (Lebanon)," Syrian Information Minister Mahdi Dakhl-Allah said. He later told Al-Jazeera television: "This comes at a time of great international pressure on Lebanon and Syria which aims to realise Israel's desires in the region, and this act cannot be separated from these pressures."
Syrian President Bashar Al Assad called the blast a "horrendous criminal act". Lebanese President Emile Lahoud called an emergency cabinet meeting.
The White House condemned the killing and said Lebanon should be able to pursue its political future "free from violence and intimidation and free from Syrian occupation."
But spokesman Scott McClellan said Washington did not know who was behind the bombing and he was not accusing Syria.
French President Jacques Chirac, a close friend of Hariri, called for an international inquiry into attack that killed him.
The European Union urged Lebanon to go ahead with the election in May, despite Hariri's assassination.
Rescue workers clawed at piles of debris across the street from the hotel hardest hit by the blast. Witnesses said at least five people had been buried there by the explosion.
The blast could be heard even outside the city limits and shattered windows in buildings hundreds of metres away.
Scores of firefighters doused the burning vehicles and bloodied survivors were taken away by ambulance. Hariri's body, with wounds and burns to the face, was taken to the American University Hospital where sympathisers gathered and wept.
Prime Minister Omar Karami visited the bomb scene amid tight security as dark acrid smoke drifted over a clear blue sky.
He was among many Lebanese politicians to condemn the attack. Hezbollah called it "a heinous crime and cowardly act that targets Lebanon's stability and aims at planting strife in the country."
Beirut was often rocked by car bombs during the civil war, when fighting among religious and political factions all but tore Lebanon apart. But they have been rare since then.
Neighbouring Syria became ever more dominant during the conflict and took much of the credit for ending the war.
But Lebanese voices calling for Damascus to pull out its 14,000 troops have grown louder, backed by a UN Security Council resolution calling for their withdrawal.
In October a car bomb wounded opposition parliamentarian Marwan Hamadeh, soon after he quit as economy minister in protest at the extension of President Lahoud's term.
Jibril Rajoub, a Palestinian military leader, was killed by a bomb that ripped through his car in Beirut in May 2002. Earlier that year, a bomb killed Elie Hobeika, a key figure in a massacre of Palestinian refugees in 1982.
Hariri, 60, had held office for most of the past 12 years before quitting in October 2004 amid a bitter rift with Lahoud.
The Sunni Muslim Hariri spent some 20 years in Saudi Arabia, where construction deals made him a fortune that Forbes estimated at $3.8 billion in 2003.
Businessmen praised him for cutting through a paralysed bureaucracy and rebuilding war-shattered Beirut, but hopes that economic renaissance would flower with the Middle East peace process of the 1990s wilted with it instead.
There was no claim of responsibility for the assassination and no obvious suspect. "This is the work of an intelligence service, not a small group," said Rime Allaf, Middle East analyst at London's Royal Institute of International Affairs.
"Whoever did it aimed at creating chaos in Lebanon and pointing the finger at Syria. I can't believe anyone in Syria could be naive enough to think that this would help them."
She added: "The Israelis have been thought responsible for a number of assassinations in Lebanon, but why would they want to stir things up now? The Syrians must be very worried."
Amro Moussa, Secretary General of the Arab League, said: "I don't think there will be any gain from his death... I believe the moment is not a moment of pointing fingers."
Vice Premier Shimon Peres of Israel, which occupied southern Lebanon for two decades, said: "I have no idea who did this. He lived in a dangerous country and they (the Lebanese government) should have taken control over that country. Instead of this they surrendered to all kinds of terrorists."
Rafiq Al Hariri, a business tycoon who became one of Lebanon's most influential politicians and served as its prime minister for most of its post-civil war years, was killed in an explosion Monday targeting his motorcade. He was 60.
Hariri's vast fortune allowed him to maintain an independent political posture. He led his country's revival after the 1975-90 civil war, serving as prime minister for 10 of 14 years before stepping down in October 2004 amid an intense power struggle. For years, he'd been engaged in a fierce rivalry with Lebanon's President Emile Lahoud.
A charismatic man with international connections -- including a close friendship with French President Jacques Chirac -- Hariri was for years regarded by many Lebanese as the country's hope for economic revival and political stability.
Chirac's office quickly condemned the assassination, called for an international investigation and mourned Hariri as a man who "incarnated the indefatigable will of independence, freedom and democracy" for Lebanon.
In 1989, Hariri paid all the expenses of a Christian-Muslim peace conference in Taif, Saudi Arabia, which produced an accord that finally ended the civil war a year later.
He was the major shareholder in Solidere, the private company in charge of rebuilding Beirut's war-shattered downtown. Though credited for the revival, his critics blame him for running up a huge debt in the process.
Hariri first became prime minister in October 1992 -- a move hoped to restore national confidence in the Lebanese economy and bolster the country's burgeoning business community. In 1998, he lost his post after a squabble with then Lebanese President Elias Hrawi over how to resolve the country's ailing economy.
He was asked to form a new government in October 2000 after he won landslide majority in the general elections.
Four years later, he resigned following the extension of Lahoud's presidency. The extension was in defiance of a September 2 UN Security Council Resolution (1559) that called for a withdrawal of Syrian troops and for Lebanese presidential elections to be held.
Hariri signed the decree allowing the extension of Lahoud's mandate and voted in Parliament for Lahoud's additional three years as president. Then, he surprised the nation by announcing his resignation.
After stepping down, Hariri kept himself largely on the sidelines. Members of Hariri's parliamentary bloc had also been taking part in opposition meetings calling on Syria to extract its soldiers from Lebanon.
Born into a modest Sunni Muslim peasant family in the southern port city of Sidon, Hariri became one of the region's wealthiest men. He started out as an accountant and studied commerce before moving to Saudi Arabia and making his fortune in construction, building crucial ties with the Saudi monarchy along the way and receiving Saudi citizenship in 1987.
He is a personal friend of Saudi Arabia's King Fahd and used his relations to rebuild Lebanon.
Hariri ran a commercial empire that also embraced computers, banking, insurance, real estate and television and was the majority owner of Lebanon's Future Television. He had homes in the United States, Europe, Saudi Arabia and Lebanon and owned several private jets. Thousands are employed by his companies and charities
He is survived by his wife, Nazik Hariri, and six children. A seventh child, his son Hussameddine, died in a 1991 car accident in the United States.
Beirut
A huge car bomb killed Lebanon's former Prime Minister Rafiq Al Hariri and a dozen other people on Monday in Beirut's most devastating attack since the 1975-90 civil war.
Hariri's motorcade was blown up as it passed an exclusive section of the seafront Corniche, after he left a meeting in parliament to discuss elections in May. Former economy minister Basil Fuleihan, also in the convoy, was critically wounded.
Some of Hariri's bodyguards were among those killed in an attack that sent deep shock waves through a fragile country still trying to put its bloody past behind it.
The explosion outside the St. George Hotel gouged a deep crater out of the road, ripped facades from luxury buildings and set cars ablaze on streets carpeted with rubble and broken glass. Officials said at least 100 people were wounded.
Several of the vehicles from Hariri's convoy were torn apart and set on fire despite their armour plating. A senior security source said the cause was a car bomb.
"Everything around us collapsed," a Syrian building worker at the site said. "It was as if an earthquake hit the area."
Hariri, a billionaire businessman and the driving force behind Lebanon's postwar reconstruction, had resigned from government in October but remained politically influential.
He recently joined opposition calls for Syrian troops to quit Lebanon in the run-up to the general election.
"Syria regards this as an act of terrorism, a crime that seeks to destabilise (Lebanon)," Syrian Information Minister Mahdi Dakhl-Allah said. He later told Al-Jazeera television: "This comes at a time of great international pressure on Lebanon and Syria which aims to realise Israel's desires in the region, and this act cannot be separated from these pressures."
Syrian President Bashar Al Assad called the blast a "horrendous criminal act". Lebanese President Emile Lahoud called an emergency cabinet meeting.
The White House condemned the killing and said Lebanon should be able to pursue its political future "free from violence and intimidation and free from Syrian occupation."
But spokesman Scott McClellan said Washington did not know who was behind the bombing and he was not accusing Syria.
French President Jacques Chirac, a close friend of Hariri, called for an international inquiry into attack that killed him.
The European Union urged Lebanon to go ahead with the election in May, despite Hariri's assassination.
Rescue workers clawed at piles of debris across the street from the hotel hardest hit by the blast. Witnesses said at least five people had been buried there by the explosion.
The blast could be heard even outside the city limits and shattered windows in buildings hundreds of metres away.
Scores of firefighters doused the burning vehicles and bloodied survivors were taken away by ambulance. Hariri's body, with wounds and burns to the face, was taken to the American University Hospital where sympathisers gathered and wept.
Prime Minister Omar Karami visited the bomb scene amid tight security as dark acrid smoke drifted over a clear blue sky.
He was among many Lebanese politicians to condemn the attack. Hezbollah called it "a heinous crime and cowardly act that targets Lebanon's stability and aims at planting strife in the country."
Beirut was often rocked by car bombs during the civil war, when fighting among religious and political factions all but tore Lebanon apart. But they have been rare since then.
Neighbouring Syria became ever more dominant during the conflict and took much of the credit for ending the war.
But Lebanese voices calling for Damascus to pull out its 14,000 troops have grown louder, backed by a UN Security Council resolution calling for their withdrawal.
In October a car bomb wounded opposition parliamentarian Marwan Hamadeh, soon after he quit as economy minister in protest at the extension of President Lahoud's term.
Jibril Rajoub, a Palestinian military leader, was killed by a bomb that ripped through his car in Beirut in May 2002. Earlier that year, a bomb killed Elie Hobeika, a key figure in a massacre of Palestinian refugees in 1982.
Hariri, 60, had held office for most of the past 12 years before quitting in October 2004 amid a bitter rift with Lahoud.
The Sunni Muslim Hariri spent some 20 years in Saudi Arabia, where construction deals made him a fortune that Forbes estimated at $3.8 billion in 2003.
Businessmen praised him for cutting through a paralysed bureaucracy and rebuilding war-shattered Beirut, but hopes that economic renaissance would flower with the Middle East peace process of the 1990s wilted with it instead.
There was no claim of responsibility for the assassination and no obvious suspect. "This is the work of an intelligence service, not a small group," said Rime Allaf, Middle East analyst at London's Royal Institute of International Affairs.
"Whoever did it aimed at creating chaos in Lebanon and pointing the finger at Syria. I can't believe anyone in Syria could be naive enough to think that this would help them."
She added: "The Israelis have been thought responsible for a number of assassinations in Lebanon, but why would they want to stir things up now? The Syrians must be very worried."
Amro Moussa, Secretary General of the Arab League, said: "I don't think there will be any gain from his death... I believe the moment is not a moment of pointing fingers."
Vice Premier Shimon Peres of Israel, which occupied southern Lebanon for two decades, said: "I have no idea who did this. He lived in a dangerous country and they (the Lebanese government) should have taken control over that country. Instead of this they surrendered to all kinds of terrorists."
Rafiq Al Hariri, a business tycoon who became one of Lebanon's most influential politicians and served as its prime minister for most of its post-civil war years, was killed in an explosion Monday targeting his motorcade. He was 60.
Hariri's vast fortune allowed him to maintain an independent political posture. He led his country's revival after the 1975-90 civil war, serving as prime minister for 10 of 14 years before stepping down in October 2004 amid an intense power struggle. For years, he'd been engaged in a fierce rivalry with Lebanon's President Emile Lahoud.
A charismatic man with international connections -- including a close friendship with French President Jacques Chirac -- Hariri was for years regarded by many Lebanese as the country's hope for economic revival and political stability.
Chirac's office quickly condemned the assassination, called for an international investigation and mourned Hariri as a man who "incarnated the indefatigable will of independence, freedom and democracy" for Lebanon.
In 1989, Hariri paid all the expenses of a Christian-Muslim peace conference in Taif, Saudi Arabia, which produced an accord that finally ended the civil war a year later.
He was the major shareholder in Solidere, the private company in charge of rebuilding Beirut's war-shattered downtown. Though credited for the revival, his critics blame him for running up a huge debt in the process.
Hariri first became prime minister in October 1992 -- a move hoped to restore national confidence in the Lebanese economy and bolster the country's burgeoning business community. In 1998, he lost his post after a squabble with then Lebanese President Elias Hrawi over how to resolve the country's ailing economy.
He was asked to form a new government in October 2000 after he won landslide majority in the general elections.
Four years later, he resigned following the extension of Lahoud's presidency. The extension was in defiance of a September 2 UN Security Council Resolution (1559) that called for a withdrawal of Syrian troops and for Lebanese presidential elections to be held.
Hariri signed the decree allowing the extension of Lahoud's mandate and voted in Parliament for Lahoud's additional three years as president. Then, he surprised the nation by announcing his resignation.
After stepping down, Hariri kept himself largely on the sidelines. Members of Hariri's parliamentary bloc had also been taking part in opposition meetings calling on Syria to extract its soldiers from Lebanon.
Born into a modest Sunni Muslim peasant family in the southern port city of Sidon, Hariri became one of the region's wealthiest men. He started out as an accountant and studied commerce before moving to Saudi Arabia and making his fortune in construction, building crucial ties with the Saudi monarchy along the way and receiving Saudi citizenship in 1987.
He is a personal friend of Saudi Arabia's King Fahd and used his relations to rebuild Lebanon.
Hariri ran a commercial empire that also embraced computers, banking, insurance, real estate and television and was the majority owner of Lebanon's Future Television. He had homes in the United States, Europe, Saudi Arabia and Lebanon and owned several private jets. Thousands are employed by his companies and charities
He is survived by his wife, Nazik Hariri, and six children. A seventh child, his son Hussameddine, died in a 1991 car accident in the United States.
Damascus releases 55 prisoners, most of them Islamists
SOURCE: Arabic News
Damascus has released some 55 political detainees most of them are members of the banned Muslim Brothers group, including five Palestinians, two Lebanese, one Iraqi and one Tunisian.
The human rights society in Syria said on Saturday that the Syrian authorities transported 57 political detainees from a prison in Sednaya near Damascus to the military security administration in Damascus. The society said that 55 persons were released most of them are from the governorate of Aleppo and returned back two again to prison. The chairman of the society Haitham al-Maleh said "270 political prisoners remain in Sednaya prison." However, the last release operation of detainees in Syria was in December 2004 when 112 political detainees most of them belonging also to the banned Muslim Brothers group.
Most of the released prisoners were detained following the incidents of 1982 in which Damascus accused the Muslim Brothers group of trying to topple the regime. Estimates of human rights societies said that there are still 2,000 prisoners.
Meantime, the activist in the field of human rights lawyer Anwar al-Bunni said that more than 50 Kurdish detainees from the banned Kurdistani labor party in Syria are observing hunger strike since Tuesday in Adra prison ( 30 Km to the east of Damascus.
He explained that the military court set February 17 as a date for starting the trial of the first group of the Kurdish detainees over al-Qamishli incidents in March 2004, whose number is estimated at 160.
Damascus has released some 55 political detainees most of them are members of the banned Muslim Brothers group, including five Palestinians, two Lebanese, one Iraqi and one Tunisian.
The human rights society in Syria said on Saturday that the Syrian authorities transported 57 political detainees from a prison in Sednaya near Damascus to the military security administration in Damascus. The society said that 55 persons were released most of them are from the governorate of Aleppo and returned back two again to prison. The chairman of the society Haitham al-Maleh said "270 political prisoners remain in Sednaya prison." However, the last release operation of detainees in Syria was in December 2004 when 112 political detainees most of them belonging also to the banned Muslim Brothers group.
Most of the released prisoners were detained following the incidents of 1982 in which Damascus accused the Muslim Brothers group of trying to topple the regime. Estimates of human rights societies said that there are still 2,000 prisoners.
Meantime, the activist in the field of human rights lawyer Anwar al-Bunni said that more than 50 Kurdish detainees from the banned Kurdistani labor party in Syria are observing hunger strike since Tuesday in Adra prison ( 30 Km to the east of Damascus.
He explained that the military court set February 17 as a date for starting the trial of the first group of the Kurdish detainees over al-Qamishli incidents in March 2004, whose number is estimated at 160.
Syrian Military Intelligence Eliminates Hariri and Reform Hopes for Lebanon
SOURCE: DEBKAfile
Monday, February 14, Rafiq Hariri, five times Lebanese prime minister, multibillionaire, builder of a country devastated by 15 years of civil war, was assassinated by a huge car bomb that ravaged the Lebanese capital’s seafront. Two ministers in his party and 6 of his bodyguards, including its chief Yahya Al Arb, were among the dead. Efforts to save his life at the American Hospital to which he was carried in critical condition were unavailing. The attack is described as the most brutal since the civil conflict ended in 1991.
Last year, Hariri stepped down in protest against the extension of pro-Syrian president Emile Lahoud’s presidency and was about to take the lead of the opposition. A towering figure in Lebanese politics, Hariri was expected to fight the election due to take place in April or May.
The Lebanese hammer blow that came down on the Bush administration from Beirut set back its plans to bring democratic reforms to the Middle East. US officials were still digesting the import of Iraq’s general election the day after its results were released in Baghdad. They were also still waiting for Palestinian leader Mahmoud Abbas to come up to scratch in fighting terrorism. Its impact will be regional in magnitude, affecting the next stage of Iraqi insurgency and the chances of a Palestinian-Israeli accommodation.
Explosion kills former Lebanon PM
SOURCE: BBC News
Former Lebanese Prime Minister Rafik Hariri has been killed in an apparent assassination in west Beirut.
Former Lebanese Prime Minister Rafik Hariri has been killed in an apparent assassination in west Beirut.
The blast, which reports say killed about nine people and injured 100 others, may have been a car bomb.
It went off beside the derelict St Georges Hotel on the seafront, causing widespread damage.
The killing comes at a time of rising tension between Syria, Lebanon's political master, and members of the opposition, a BBC correspondent says.
Mr Hariri resigned as prime minister and joined the opposition last October. He was hoping to stage a comeback in legislative elections next May.
It is still unclear what caused the massive explosion, but a little-known group calling itself Victory and Jihad in Greater Syria has issued a statement claiming the killing, saying it was a suicide bomb, says the BBC's Kim Ghattas in Beirut.
The authenticity of the statement could not be verified.
Lebanese opposition leaders have said they hold the Lebanese and Syrian governments responsible for the killing.
"We hold the Lebanese authority and the Syrian authority, being the authority of tutelage in Lebanon, responsible for this crime and other similar crimes," they said in a statement after a meeting held at the late leader's house in Beirut.
They also called for the government's resignation, for Syrian troops to withdraw from the country before the May elections and for a three-day strike.
The White House condemned the attack and said Lebanon should be allowed to pursue its political future "free from violence... and free from Syrian occupation".
Spokesman Scott McClellan said he was not trying to link Syria with the bombing, adding Washington did not know who was responsible, Reuters news agency reported.
Syrian President Bashar al-Assad condemned Monday's attack as a "terrible criminal act".
Lebanon's former colonial power France, whose leader, President Jacques Chirac, had close ties with Mr Hariri, has called for an international inquiry into the blast.
A three-day mourning period has been declared in Lebanon.
Beachfront attack
Mr Hariri, who was also an MP, attended a session at parliament in central Beirut shortly before the blast.
He was apparently heading home along the beachfront in a convoy when the explosion happened just before midday local time (1000 GMT), in a busy area full of hotels and banks.
Members of his convoy are believed to have been killed in the blast. A former minister who was in the convoy is said to have been seriously injured.
The force of the blast left vehicles smouldering and shop fronts blown out and blackened, creating a huge crater.
Local television pictures showed a burning man fighting to get out of a car through its window, falling to the ground and being helped by a bystander.
Several young women were seen with blood running down their faces.
Lebanese security forces cordoned off the area with yellow tape as rescue workers and investigators combed the scene.
Later, supporters of the late prime minister took to the streets in Beirut and in his hometown of Sidon, in southern Lebanon, people burnt tyres on the streets in protest.
Leading politician
Mr Hariri has been the leading Lebanese politician since the end of the civil war in 1990, and prime minister for most of the last 15 years.
He was also a self-made billionaire businessman.
He resigned in October amid differences with Lebanon's pro-Syrian President, Emile Lahoud.
Since then, he had been considered part of the opposition, although he never formally attended their gatherings, our correspondent says.
Mr Hariri had recently joined calls by opposition politicians for a withdrawal of Syrian troops from Lebanon.
France and the US had also been calling on Syria to end its meddling in Lebanese political affairs and to withdraw its troops from its smaller neighbour, our correspondent says.
Last October, a former minister and member of the opposition was injured in a car bomb attack in Beirut, in which his bodyguard was killed.
Thursday, February 10, 2005
Arap Orta Doğusu’nda Yerelleşmenin Demokratikleşme Üzerindeki Etkisi ve Suriye Arap Cumhuriyeti’nde Azınlıklar
Özet
Arap Orta Doğusu, kültürel, toplumsal ve tarihsel derinliğinden dolayı etnik ve dini çeşitlilik sergileyen bir coğrafi yaşam alanıdır. Bölgede tarih boyunca kurulan devletlerin içinde barındırdığı toplumsal çeşitlilik, çoğu zaman uluslararası sistemdeki diğer güç odaklarının ülke içi siyasete müdahalelerini kolaylaştıran bir dış politika aracı olduğu gibi ulus-devlet düzeyinde bütünleşmeyi ve demokratik gelişmeyi engelleyen bir etken olarak da algılanmaktadır. ABD’nin, 2003 yılında gerçekleştirdiği Irak müdahalesi sonucunda ortaya çıkan uluslararası konjonktür ve Büyük Orta Doğu Projesi (BOP) gibi eylem planlarıyla Arap ülkelerine demokrasi ihraç etme çabaları, bölgede yerel ve etnik milliyetçiliklerin tekrar canlanması ve ulus-altı bağların güçlenmesine neden olmuştur. Bu durumdan en çok etkilenecek Arap ülkelerinin başında, çeşitli etnik ve dini azınlıklara ev sahipliği yapan Suriye Arap Cumhuriyeti gelmektedir.
Abstract / The Impact of Localization on Democratization in the Arab Middle East and Minorities in the Syrian Arab Republic
Arab Middle East is a geographical living space exhibiting ethnic and religious diversity due to its social and historical accumulation. Social diversity in the states established in region throughout history, has often been a means of foreign policy facilitating the other circles holding power in the international system interfere with domestic politics, and is also perceived as an impediment to the integration at a nation-state level and to democratic development. The international conjuncture as a result of the Iraq Intervention by the USA in the year 2003 and the exportation of democracy to Arab states through some action plans such as The Greater Middle East Project have caused the revival of the local and ethnic nationalisms and the strengthening of the sub-national (local) links. At the top of the list of Arab countries that will be the most affected from this situation is the Syrian Arab Republic, which hosts various ethnic and religious minorities.
Giriş
SSCB’ nin yıkılması sonucu gerçekleşen sistemsel dönüşüm ve küreselleşmenin dünya çapında yaygınlaşması, devletlerin ve toplumların Batı medeniyeti kaynaklı siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel bir model üzerinden aynılaşması beklentilerine neden olmuştu. Bu aynılaşmanın temelini, küresel güçlerin sunduğu liberal demokrasi, serbest piyasa ekonomisi ve toplumsal anlamda da Batılı kültür değerleri oluşturmaktaydı. Bilgi ve teknolojideki hızlı gelişimin bu modeli destekleyeceği ve toplumları bir arada tutan kökensel ve mekansal yakınlıkların yerini yeni ortak sosyal ve kültürel ilgilerin alabileceği düşünülmüştür.1 Hatta alt sistemler yoluyla oluşturulmak istenen siyasi ve ekonomik entegrasyonlar, ulus devletlerin sonunun gelip gelmediği konusunda tartışmalara neden olmuştur. Fakat, 1990’lı yıllarda yaşanan bölgesel düzeydeki etnik ve dini çatışmalar, globalleşmenin bir yönüyle de kültürel parçalanmalara ve mikro milliyetçiliklere yol açtığını göstermiştir. Bunlar, ulus devletlerin varlığı açısından ciddi bir tehdit kaynağı olmuş, uluslaşma süreçlerini tamamlayamamış azgelişmiş ülkeler için ise siyasi ve kültürel bütünleşme önünde engel teşkil etmiştir. Günümüz uluslararası sisteminin içinde, bu süreçte ön plana çıkan bölgelerden biri Orta Doğu’dur. Orta Doğu coğrafyasında tarih boyunca var olan çok kültürlülük ve toplumsal gruplar arasındaki hassas dengeler, günümüzde de bölgede kurulan devletlerin varlığı açısından tehdit potansiyeli olarak ortaya çıkabilir ve çok sayıda bölgesel çatışma, iç savaş ve genel bir siyasi-ekonomik kaosa neden olabilir. Çalışmamızın ilk bölümde Arap Orta Doğusu’ndaki kültürel çeşitlilik, yerelleşme ve demokrasinin algılanışı değerlendirilecek, ikinci bölümde ise Suriye özeli üzerinde azınlıklar ve toplumsal parçalanmışlığın siyaset ve demokratikleşmeye etkileri incelenecektir.
Makaleyi PDF Formatında Okumak İçin TIKLAYINIZ.
Thursday, January 27, 2005
Tuesday, January 25, 2005
Saturday, January 15, 2005
İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) ve Türkiye
Yasin Atlıoğluİstanbul, 14-16 Haziran 2004’te İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) Dışişleri Bakanları Konferansı’na ev sahipliği yaptı. Bu zirve toplantısından çıkan en önemli karar, örgüt genel sekreterliği görevine Türkiye’nin adayı Ekmeleddin İhsanoğlu’nun seçilmesi oldu.
İhsanoğlu, 28 Aralık 2004’te Cidde’de yapılan bir törenle İslam Konferansı Örgütü Genel Sekreteri Abdülvahid Belkeziz'den görevi devraldı. Böylece Türkiye, İslam Dünyasını kapsayan örgütte, ilk kez bu kadar üst düzeyde ve etkin olarak temsil edilmiş oldu. 2004 yılı boyunca Avrupa Birliği süreci ve Irak Savaşı’nın Türkiye’nin dış politika gündeminde önemli yer tutmasından dolayı bu olay, Türk kamuoyunda yeterince ilgi uyandırmamıştır. Oysa ki bir Türk’ün İKÖ Genel Sekreteri olması, Türkiye’nin Orta Doğu’da uygulamak istediği dış politika anlayışının önemli bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
21 Ağustos 1969’da Kudüs’teki Mescidi Aksa’da çıkan yangına tepki olarak 22 Eylül 1969’da Rabat’ta yapılan konferans sonucu kurulan İKÖ, günümüzde 57 üyesi (1) olan, Balkanlar, Kafkasya, Orta Asya, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Uzak Doğu Asya’yı kapsayan geniş bir coğrafyaya hitap edebilme potansiyeline sahip bir örgüttür. Örgütün kuruluş nedeni, Filistin Sorunu’nda İsrail’e karşı İslam dünyasının birlikte hareket etmesini sağlamak olmakla birlikte, İslam ülkeleri arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel işbirliğini artırıp barış ve istikrara hizmet etmekti. Kuruluşundan bu yana İKÖ, örgütsel yapısından ve uluslararası sistemden kaynaklanan nedenlerden dolayı İslam Dünyası’nda oluşan kriz ve çatışma alanlarına müdahalede yetersiz kalmış, ekonomik ve kültürel işbirliğini ise en alt düzeyde gerçekleştirebilmiştir. Bununla birlikte İKÖ, kurucu üyesi olan Türkiye’nin Orta Doğu’yu 1970’li yıllardan itibaren tekrar fark etmesinde önemli bir rol oynadı. Kıbrıs ve Filistin Sorunları dahilinde karşılıklı diplomatik destek ihtiyacının getirdiği pragmatik konjonktür, Türk-Arap ilişkilerinin 70’li yıllarda iyileşme sürecine girmesine, 80’li yıllarda ise yoğun ekonomik bağlantılarla ortak çıkar alanları oluşturmaya hizmet etmiştir. Fakat bir yönüyle de, Türkiye’nin çoğu zaman İKÖ’yü Batı ile ilişkilerinde psikolojik bir koz ve destek faktörü olarak kullanmak istemesi özellikle Arap Dünyası’nda Türkiye’nin itibarını ve inandırıcılığını olumsuz etkilemiştir.
Günümüzde var olan dinamik ve değişken uluslararası konjontür, Türkiye’nin İKÖ’ ye bakışında ve İKÖ’nün iç yapılanması ve faaliyetlerinde bir değişimi zorunlu kılmaktadır. Türkiye, uygulamak istediği yeni dış politika anlayışı gereği küresel hegemonun tam hakim olamadığı siyasi boşluk alanlarını (öncelikle Türkiye’nin yakın çevresi) bölgesel bir güç olarak doldurmak ve bölge ülkeleriyle birlikte hareket ederek ortak ekonomik çıkar ve siyasi istikrar alanları haline getirmek istemektedir. Bu çok taraflı dış politika anlayışında kriz ve çatışma alanlarını yok etmenin ve işbirliğini artırmanın en önemli aracı aktif diplomasidir. Bu çerçevede Türkiye etkin bir güç olarak Orta Doğu’da varolması diplomasinin her türünü kullanmasını gerektirir. İKÖ de Türkiye’nin Parlamenter Diplomasi ve Kültürel Diplomasi (2) yöntemlerini rahatlıkla uygulayabileceği önemli bir fırsattır. Ekmeleddin İhsanoğlu’nun genel sekreter olarak göreve başlaması, Türkiye’nin Arap Ülkeleri nezdinde itibarını artırdığı gibi bölgede Türk kimliğinin istikrar unsuru olarak görülmesine hizmet edecektir. Aynı zamanda İhsanoğlu’nun İKÖ’nün bir kolu olan İslam, Tarih, Sanat ve Kültür Merkezi (IRCICA) Genel Direktörü olarak çalışmış olması ve ailesel kökeni, Arap karar alıcılar arasında saygı duyulan ve kabul edilebilir bir kişi olarak ön plana çıkmasına neden oldu. Aynı zamanda İhsanoğlu’nun, seçimle işbaşına gelmesi ve siyasi kimlik taşımayan bir bilim adamı olması, örgütü ekonomik çıkar sağlama ve siyasi nüfuz aracı olarak kullanmak isteyen yöneticilerin devrinin bittiğinin bir göstergesi olmuştur. Arap kamuoyu ve entellektüel çevreleri de İhsanoğlu’nun genel sekreter seçilmesini genellikle olumlu karşılamış ve Türkiye’nin değişen Orta Doğu politikasının bir sonucu olarak görmüşlerdir. (3)
Türkiye’nin İKÖ Genel Sekreterlik görevini önümüzdeki dört yılı boyunca elinde tutacağı düşünüldüğünde örgütü daha aktif bir hale getirmek için işbirliğini teşvik edici önlemler alması ve örgüt yapısını düzenleyen değişiklikler yolunda diğer ülkelerle birlikte adımlar atması gerekmektedir. Bu noktada en önemli görev, Türk genel sekreter Ekmeleddin İhsanoğlu ve ona her türlü desteği sağlayacak Türk Dışişlerine düşmektedir. Öncelikli olarak üye devletlerin yayıldığı coğrafyada oluşacak siyasi krizlere hızlı ve kolektif bir diplomatik müdahale için ortak siyasi iradeyi yansıtacak bir kurumsal yapı acil bir şekilde oluşturulmak zorundadır. Bunu gerçekleştirmek Türkiye’nin diğer üyeleri harekete geçirecek ortak çıkar ve hedefler ortaya koymasıyla doğru orantılıdır. Etkin işleyen kurumsal yapının kurulması ve diğer uluslararası örgütler ve bölgesel entegrasyonlarla işbirliği arzusunun oluşturulması İKÖ’yü uluslararası sistemde dinamik ve sorun çözücü bir uluslararası örgüt haline getirecektir. Bununla birlikte örgüt bünyesinde devam eden ortak kültürel faaliyetlerin genişletilmesi yoluyla ülkeler arasında halk, yönetici sınıf ve entellektüeller düzeyinde varolan psikolojik önyargılar ve kopukluk giderilmeye çalışılmalı, öğrenci değişimi, üniversiteler arası işbirliği gibi eğitimsel faaliyetlerle de gelecekteki ilişkilerin alt yapısı oluşturulmalıdır.
Türkiye’nin İKÖ içinde bu dönüşümü yaparken örgütün finansal gücü olan Suudi Arabistan ve iki bölgesel güç İran ve Mısır’la ciddi diplomatik mücadelelere girmesi olasıdır. İstanbul’daki genel sekreter seçiminde Suudi Arabistan, Mısır ve İran’ın dayatmalarına karşı koyup kendi fikrini kabul ettiren Türkiye, örgüt içi güç dengelerini kendi lehine dönüştürmeyi başarmıştır. Türkiye’nin başarısının ve itibarının kalıcı olması için bu üç ülke ile işbirliği ve dostluğa dayalı bir ortamın oluşturulması da gerekmektedir. Türk Hükümeti, bu ülkelere karşı özel bir diplomatik üslûp kullanılarak siyasi ve ekonomik olarak Türkiye için ayrıcalıklı olduklarını hissettirmelidir. Bu durum, Türkiye’ye duyulan güveni arttırıcı etki yapacaktır. Yine Türkiye’nin bölgesel ve global sorunlarda yaptırım sahibi olması ve istikrarlı ortaklıklar kurması bu bölgesel güçlerin örgüt içindeki dirençlerini azaltacaktır. Aynı zamanda Türkiye’nin tarihten gelen misyonu ve 2004 yılı boyunca dış politikadaki etkinliği, siyasi kaosların ve çatışmaların içinde yaşamaktan bıkan, Batı karşıtı eğilimlerin arttığı Müslüman halklarda ve yönetici sınıfta Türkiye’nin saygınlığını artırmış ve güven duyulan bir uluslararası aktör haline getirmiştir. Hatta Türkiye’nin sahip olduğu devlet modeli demokratikleşme yolunda özellikle Arap entellektüel çevreleri tarafından bölgeye örnek gösterilmektedir. Bu psikolojik avantaj, Türkiye’nin örgüt içinde yaptırım gücünü artıracak ve siyasi ve ekonomik olarak Orta Doğu’ya açılımını kolaylaştıracaktır.
Türkiye, sahip olduğu siyasi, ekonomik ve beşeri potansiyelini akılcı dış politika yöntemleriyle aktif hale getirebilirse bölgede imtiyaz sahibi bir devlet olarak huzur ve barışın garantisi olacaktır. Fakat Türkiye’nin Orta Doğu politikasında kullandığı tarih ve kültürel argümanlar kesinlikle amaç haline gelmemeli ve tek başlarına kullanılarak uzun vadeli yarar beklenmemelidir. Türkiye’nin, Orta Doğu’da ve Müslüman dünyada aranan devlet haline gelmesi, siyasi ve ekonomik etkinlikle güç yelpazesini ne kadar geniş tutabildiğine bağlıdır. Bununla beraber Türkiye’nin İKÖ ile ilişkileri, ne Avrupa Birliği, ne ECO, ne de başka bir bölgesel entegrasyon çabasının alternatifidir. Bu örgütlerle tek tek ilişkiler, birbirini destekleyen ayrı süreçlerdir ve Türkiye’nin aktif diplomasi anlayışıyla elde edeceği kazanımların mücadele alanlarıdır.
(1) İslam Konferansı Örgütü'ne 57 ülke üyedir. 3 ülke (Bosna-Hersek, Orta Afrika Cumhuriyeti, Tayland), iki Müslüman topluluk (“Kıbrıs Türk Müslüman Toplumu” ve “Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi”) ve 6 uluslararası kuruluş da (Birleşmiş Milletler, Bağlantısızlar Hareketi, Arap Ligi, Afrika Birliği, Ekonomik İşbirliği Örgütü, İKÖ Parlamenterler Birliği) gözlemci statüsündedir.
(2) Kültürel diplomasi, devletlerin birbirlerine siyasal etkide bulunmak için kullandığı diplomasi yöntemlerinden biridir. Kültürel diplomasi’nin temeli, kültürel açıdan birbirine yakın olan taraflar arasında siyasal etkileşimin daha kolay olacağı varsayımına dayanmaktadır. Bu diplomasi türü, siyasi ve ekonomik öğeler ve profesyonel bir bakış açısıyla desteklenmezse tek başına başarı şansı düşüktür. Ayrıntılı bilgi için bkz. Faruk Sönmezoğlu, Uluslararası Politika ve Dış Politika Analizi, İstanbul, Filiz Kitapevi, 1995, ss.321-322
(3) Londra'da Arapça yayımlanan el Kuds el Arabi gazetesinin 17 Haziran 2004 tarihli sayısında “Araplara İstanbul’da Acı Ders” başlığıyla yayınlanan başyazıda aynen şöyle denmektedir: “Yeni Genel Sekreter Prof. Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu, iyimser olmayı gerektiren bütün özellik ve sıfatlara haizdir. Mısır'da doğan, Arapça bilen ve demokratik reformlara inanan İhsanoğlu, örgütün çalışmalarını geliştirerek içinde bulunduğu donukluktan kurtarmayı taahhüt etmiş bulunuyor”. Bkz. http://www.byegm.gov.tr/YAYINLARIMIZ/DISBASIN/2004/06/18
Saturday, January 01, 2005
Wednesday, December 29, 2004
Saturday, December 25, 2004
Türkiye-Suriye İlişkilerinde Yeni Bir Dönem
Yasin AtlıoğluTürkiye, Soğuk Savaş dönemi boyunca dünyada hüküm süren sert iki kutuplu uluslararası sistemde jeostratejik konumundan kaynaklanan nedenlerden dolayı başta sınır komşularıyla ilişkileri olmak üzere dış politikasını güvenlik endişelerine dayandırmıştı.
Türk karar alıcılar, çoğu zaman diğer devletleri “dost-düşman” “iyi-kötü” imgeleriyle tanımladı. Bu bağlamda Türkiye'nin genelde Orta Doğu'dan özelde Suriye'den uzak kalmasına neden olan başlıca iki faktör, tarihsel olaylardan yola çıkılarak Arap ülkelerine yaklaşmak ve Soğuk Savaş'ın statik yapısıdır. Soğuk Savaş'ın 1990'lı yıllarda sona ermesinden sonra ise oluşan dinamik ve değişken uluslararası sistemi algılamakta biraz zorlanan Türkiye bir süre eski alışkınlıklarından kurtulamamış, bölgesel ve global düzeyde etkinliğinin büyük güçlerin (veya tek büyük gücün) çizeceği rol çerçevesinde sınırlı kalmasına razı olmuştur. Fakat 90'lı yılların sonlarına doğru daha açık bir şekilde beliren yeni dünya düzeni, uluslararası sistemin ABD ve diğerleri olarak ikiye bölündüğünü ortaya koydu. ABD'nin “imparatorluk olma” stratejisini uygulamak istediği bu sistem, küresel hegemonun tam hakim olamamasından doğan siyasi ve ekonomik boşluk alanlarında, bölgesel güç konumundaki ülkelere akılcı siyasetlerle ve bölgesel ittifaklarla etkinliklerini daha fazla artırabilme imkanı vermektedir. 11 Eylül Saldırıları ve İkinci Irak Savaşı bu durumu daha somut olarak ortaya çıkarmıştır.
Türkiye özellikle 2000 yılından sonra bölgesel ve global etkinliğini artırabilmek için sistem içinde manevra kabiliyetini genişletici esnek ve aktif diplomasiye dayalı bir dış politika anlayışı uygulamaya koymuştur. Bu dış politika anlayışı cumhuriyetin ilk yıllarında Atatürk tarafından uygulanan “Pragmatizme Dayalı Çok Taraflı Dış Politika” anlayışına benzetilebilir. Bu politikanın ilk amacı belirsizlik ve çatışma alanlarını mümkün olduğunca Türkiye'nin yaşam ve çıkar alanından uzak tutulmasıdır. Bunun için de yapılması gereken öncelikle sınır komşularımızla sorunlarımızı en alt seviyeye indirip, güven ve işbirliğine dayalı siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler ve ittifaklar oluşturmaktır.
Türkiye-Suriye ilişkilerini şekillendiren en önemli üç sorun tarihsel bir derinlik taşıyan Hatay Sorunu ve 20. yüzyılın son yirmi yılında ortaya çıkan su ve PKK'dan kaynaklanan güvenlik sorunları oldu. Her iki tarafın uzun yıllar çatışma, düşmanlık ve güvenlik kaygısıyla baktığı Türkiye-Suriye ilişkilerinde 1998'de Adana Mutabakatı'yla başlayan normalleşme 2000 yılında Hafız Esad'ın ölümünden sonra hızlı bir yakınlaşma sürecine girilmesiyle sonuçlandı. Bu yakınlaşma, siyasi, ekonomik ve kültürel boyut taşımakla beraber aslında “iyi komşuluk ve karşılıklı ortak çıkar oluşturma” stratejisine dayanmaktaydı. Bu stratejiyi ilk somutlaştıran eylemler, her iki ülkenin en yüksek siyasi iradelerinden geldi. En yüksek düzeyde gerçekleştirilen ziyaretler zinciri ilişkilerdeki olumlu süreci hızlandırıp, her alanda ortak değerler yaratılmasına ve iki ülkenin birbirini tekrar keşfetmesine neden oldu. Bu ziyaretler zincirinin iki önemli halkası, Cumhurbaşkanımız Ahmet Necdet Sezer' in ilk yurtdışı ziyaret olarak 2000 Haziran ayında Hafız Esad'ın Şam'daki cenaze töreni gitmesi ve Beşşar Esad'ın Suriye Devlet Başkanı olarak 2004 Ocak ayında Türkiye'ye gelmesidir. Sezer'in ziyareti, Türkiye-Suriye ilişkilerinde Suriye Arap yönetiminin gururunu okşayan ve samimiyeti vurgulayan önemli bir köşe taşıdır. Bu ziyaretten sonra 2004 yılına kadar geçen dört yıl içinde çeşitli düzeylerde bir çok karşılıklı ziyaret gerçekleşti ve bu ziyaretlerde sürekli vurgulanan, sorunlar değil, dostluk, tarihsel ortaklıklar, kültürel birliktelik ve ekonomik işbirliğiydi. Beşşar Esad'ın Türkiye'ye 2004 yılında yaptığı ziyaret ise öncelikle 1946 yılından beri devlet başkanı düzeyinde yapılan ilk ziyaret olması nedeniyle tarihsel bir anlam taşımakta ve iki ülke ilişkilerini şekillendiren önemli bir hamledir. Bu gelişmeler ışığında 22-23 Aralık 2004'te Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Suriye'ye gerçekleştirdiği iki günlük ziyaret, Türkiye-Suriye arasındaki yakınlaşmanın üçüncü büyük hamlesi olarak değerlendirilebilir. Bu makalede Erdoğan'ın Suriye'ye yaptığı diplomatik ziyareti, ABD'nin Orta Doğu politikası ve Avrupa Birliği'nin güneye genişleme süreci üzerinden değerlendirilecektir.
ABD'nin Orta Doğu Politikası ve Türkiye-Suriye Siyasi İlişkileri
Türkiye-Suriye siyasi ilişkilerini geliştiren ve yakınlaşmasını sağlayan en önemli dış etken, ABD'nin Orta Doğu'ya karşı uyguladığı dış politika anlayışıdır. Suriye-ABD ilişkileri, 2003 Irak Savaşı sonrası Amerikan karar alıcıların “askeri müdahaleyle demokratikleştirilecek” ikinci ülke olarak Suriye'yi göstermesiyle tarihinin en gergin günlerini yaşadı. ABD'deki şahinlere göre kitle imha silahlarına sahip, terörizmi ve Irak'taki direnişçileri destekleyerek bölgede istikrarsızlık yaratan Suriye, dünya güvenliği için önleyici saldırılarla etkisiz hale getirilmesi gereken tehlikeli bir tehdit kaynağıydı. Bölge politikası İsrail'in çıkarlarıyla paralellik gösteren ABD, Golan'daki İsrail işgali konusunda sesini çıkarmazken Lübnan'daki Suriye askeri güçleri konusunu sürekli gündemde tutmaktadır. 12 Aralık 2003'te Başkan Bush tarafından imzalanan “Suriye'nin Sorgulanması ve Lübnan'ın Saygınlığı Yasası” ile başlayan siyasi ve ekonomik baskı politikası, 2004 yılı içinde kesintiye uğramadan devam etmiştir. Mayıs ayında uzun zamandır beklenen Suriye'ye karşı ekonomik ambargo ABD tarafından uygulamaya konuldu. Bu arada Irak'ın kitle imha silahlarının Suriye'de saklandığına ve Suriye'nin Sudan hükümetiyle ortak biyolojik silah denemesi yaptığına dair iddialar gerginliği tırmandırdı. Son olarak Eylül 2004'te, Birleşmiş Milletler'de ABD ve Fransa'nın önerisi, Almanya ve İngiltere'nin desteğiyle “Lübnan'a yabancı güçlerin müdahalesini kınayan” bir karar tasarısı onaylandı. Bu tasarıda Suriye'nin adı geçmese de hedef alınan ülke Suriye idi.
2001-2004 yılları arasında artan dış baskı, sonuç olarak Suriye'yi uluslararası alanda yalnızlık içine düşürdü ve yeni ittifaklar aramaya sevk etti. Çin ve Rusya'nın bölgeye tesirinin zor olmasından dolayı Suriye için Arap ülkeleri, Türkiye ve Avrupa Birliği en uygun siyasi ve ekonomik ortaklık kurulabilecek uluslararası aktörlerdi. Beşşar Esad bu üç aktörle aynı anda siyasi ve ekonomik işbirliği yapmak istedi. Arap ülkeleriyle Arap Ortak Pazarı kurmak için 2001 yılından itibaren çalışmalara başlandı(1) ve AB ile Barselona Süreci çerçevesinde 2003 yılının son ayı bir Serbest Ticaret Anlaşması imzalandı. Fakat Esad Suriyesi Türkiye ile 2000 yılından sonra aktif diplomasi yoluyla inanılmayacak süratle ve geniş bir yelpazede ilişkiler kurdu ve Suriye için Türkiye primus inter pares (eşitler arası birinci) konumuna yükseldi. Aynı konum Türkiye'nin Arap dünyasına bakışında da Suriye için geçerli sayılabilir. Bu birbirini önemseyen dış politika anlayışının nedeni, iki ülke arasında tarih boyunca varolan kültürel birliktelik ve coğrafi yakınlıktan kaynaklanan siyasi ve ekonomik potansiyel olmakla birlikte, daha çok Irak Savaşı sonrası bölgede oluşan ortak tehdit algılamaları ve TBMM'nin kabul etmediği Mart Tezkeresi sonrası Arap kamuoyunda oluşan Türkiye yanlısı tavırdır. ABD'nin Irak'ta Kürtler'i destekleyen politikaları sonucu Kuzey Irak'ta oluşan siyasi yapı, içinde Kürt etnik grubundan insanlar barındıran Türkiye, Suriye ve İran gibi ülkeleri doğrudan bir güvenlik sorunuyla karşı karşıya bıraktı. Bu çerçevede işbirliği yapan Türkiye ve Suriye, her fırsatta ortak irade göstererek Irak'ın bölünmezliğine vurgu yapmakta ve Kuzey Irak'ta oluşacak bağımsız bir Kürt devletine karşı olduklarını söylemektedir. Bununla birlikte Türkiye, Mart Tezkeresi'yle ABD'ye ciddi bir karşı duruş sergilemiş ve Arap hükümetlerinin hep yapmak istedikleri ama hiçbir zaman cesaret edemedikleri böyle bir eylemi demokratik bir süreç içinde gerçekleştirmiştir. Bu olayla Araplar arasında sempati kazanan Türkiye, Arap Orta Doğusu'na ilgisini arttırmış, bölgede olan gelişmeleri kenardan izlemek yerine sahip olduğu siyasi, tarihsel ve kültürel derinliğini kullanarak daha etkin bir bölgesel güç haline gelmiştir.
AB'nin Güneye Genişleme Süreci ve Türkiye-Suriye Ekonomik İlişkileri
Türkiye'nin Suriye ile ekonomik ilişkilerindeki gelişme, Avrupa Birliği'nin güneye açılım politikalarıyla Türkiye'nin 2000 yılında uygulamaya koyduğu komşularla ticareti artırmayı amaçlayan dış ticaret stratejisine dayanmaktadır.
Barselona'da Kasım 1995'te 15 Avrupa Birliği ve 12 Akdeniz ülkesi(2) dışişleri bakanlarının katılımı ile oluşturulan Avrupa-Akdeniz Konferansı'nda, Avrupa Birliği'nin güneye açılım politikasının temel ilkelerini içeren Barselona Bildirgesi imzalandı. Avrupa ile Akdeniz'e komşu ülkeler arasında oluşturulmak istenen ortaklığın amacı siyasi diyaloğun ve güvenliğin artırılmasıyla oluşacak ortak bir barış ve istikrar alanı yaratıp Akdeniz ülkelerinin zaman içinde kendi aralarında gerçekleştirilecek serbest ticaret bölgesi(3) yoluyla ortak bir refah alanı oluşturmaktı. Suriye, Barselona Sözleşmesi'ni imzaladıktan üç sene sonra 1998'de AB ile Ortaklık Anlaşması için müzakerelere başladı ve Aralık 2003'te Suriye-AB arasında bir Ortaklık Anlaşması imzalandı. Bu Ortaklık Anlaşması'nın imzalamasının ardından Suriye Türkiye ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalama konusunda yükümlülük altına girdi. Türkiye de Gümrük Birliği anlaşması gereğince AB'nin üçüncü ülkelerle imzaladığı ikili anlaşmaları imzalamak zorundadır. Bu bağlamda Türkiye-Suriye arasında Nisan 2004'te STA ile ilgili ilk tur müzakereleri Ankara'da başladı ve Ağustos 2004'te STA, Türkiye'nin Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Kürşat Tüzmen ve Suriye Ekonomi ve Dış Ticaret Bakanı Ghasan El Rıfai tarafından paraf edildi. Anlaşmanın imzalanması da 2004 yılı sonuna bırakılmıştı.
2000 yılından beri Türkiye dış ticaretinde ön plana çıkan “ iki ülke arasında ticaret hacmi ne kadar büyük olursa siyasi gerginlik çıkma olasılığı o kadar azalır” tezi Suriye-Türkiye ekonomik ilişkilerini hızlı bir iyileşmeye neden oldu. Bu gelişmeyi devam ettirecek bir STA'nın iki ülke arasında imzalanması Türkiye-Suriye ticaretinde yeni bir dönem başlatacaktır. Türk özel sektörü, önce Suriye, sonra da Suriye üzerinden Arap Dünyası'na açılıp yeni yatırım ve genişleme olanakları bulacak, Suriye ise ekonomik liberalleşme ve özel sektörün oluşturulması açısından tecrübeli komşusundan çok şey öğrenecektir.
Erdoğan'ın Suriye Ziyareti
17 Aralık'taki Avrupa Zirvesi'nde yoğun ve zor bir diplomasi savaşı veren Türkiye Başbakanı R.T. Erdoğan, zirvenin hemen ardından AB'nin güneye açılım politikasının bir parçası olan(4) STA'larından birini Suriye ile imzalamak üzere Suriye Başbakanı Naci Otri'nin resmi davetlisi olarak 22-23 Aralık 2004'te Suriye'ye bir ziyaret gerçekleştirdi. Üç bakan, on milletvekili ve yüzden fazla iş adamıyla birlikte gerçekleştirilen ziyaretin ilk amacı olan STA, 22 Aralık günü Türkiye Başbakanı Erdoğan ve Suriye Başbakanı Otri arasında imzalandı.(5) İmza töreni sonrası yapılan basın toplantısında “Kardeş Suriye halkını en kalbi selamlarımı iletirim” diyerek sözlerine başlayan Erdoğan, bu anlaşmayı Türkiye ve Suriye arasındaki ekonomik ve ticari birlikteliğin hukuki altyapısını oluşturan bir adım olarak nitelendirmiştir. Suriye dış ticaretinde AB ülkeleri ve Lübnan ile birlikte ilk beş sırada yer alan Türkiye için, STA'nın imzalanması Suriye'nin en önemli dış ticaret ortağı olma açısından büyük önem arz etmektedir. STA'nın imzalanmasından sonra gerek Başbakan Otri gerekse Devlet Başkanı Esad ile yapılan görüşmelerde dikkat çeken bir durum da, Türkiye'nin AB ilişkilerindeki gelişmelerden memnun olduklarını belirtmeleri oldu. Hatta Suriyeli yetkililer de çok yakın bir zamanda AB'ye komşu olabilme ihtimalilerin yarattığı bir heyecan da gözlenmektedir. Örneğin Suriye Enformasyon Bakanı Mehdi Dahlallah, Cihan Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada Türkiye'nin AB üyeliğini desteklediklerini belirterek Türkiye'nin AB ve Arap ülkeleri arasında köprü rolü oynayacağını söylüyordu.
Ziyarette, STA dışında iki konunun daha ön plana çıktığı görüldü. Bunlardan ilki, su konusunda ihtilaflardan işbirliğine geçişin ilk adımlarının atılmasıdır. Dicle ve Asi nehirlerinin ekonomik yarar getiren faaliyetler için kullanılmasıyla ilgili ortak projeler yapılması konusunda anlaşmaya varıldı.(6) Bir Suriyeli gazetecinin “ Asi Nehri üzerinde, ortak bir baraj kurulacağı yönünde bilgiler aldık. Acaba, Suriye-Türkiye arasındaki su ihtilafı bitti mi?" sorusunu kasıtlı bulan Suriye Başbakanı Otri, “Biz bazı şeyleri geride bıraktık. Biz artık anlaştık ve bölgemizde ortak kalkınma istiyoruz. Şayet, Asi Nehri üzerinde ortak bir baraj kurulması bölgeyi kalkındıracaksa, biz bunu yaparız. İki ülke arasındaki sınır da eskiden tehlikeliydi. Şimdi sınırdaki mayınlar arındırılıyor ve o bölge tarıma açılıyor. Biz, halklarımızı birbirine kenetleyecek ve yaşam düzeyini artıracak projelerden yanayız." diyerek bir su sorununun iki ülke arasında olmadığını vurguluyordu. Su konusunda işbirliğinin sağlanması dışında İsrail-Suriye ilişkileri ve Filistin konusunda Türkiye'nin yakın gelecekte rol oynamak istediğini gösteren bazı gelişmelerde bu ziyaret sırasında ortaya çıktı. Erdoğan bu sorunları ve ABD'nin bölge politikasından kaynaklanan endişelerini Esad ve Otri ile olan ikili görüşmelerinde dile getirdi. Basın toplantısında da “Siyasetimiz düşman üretmek değil dost kazanmak” diyen Erdoğan'ın, Suriye ziyaretinden kısa bir süre sonra Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ü İsrail'e yollayacak olması, bu konuda “Türkiye aracı mı olacak?” sorusunu akla getirmektedir. Bu arada basına kapalı yapılan görüşmelerde Kuzey Irak'taki Kürt varlığının yarattığı endişeler ve terör örgütü PKK-Kongra/Gel'e karşı işbirliği ile ilgili konular görüşüldüğü çeşitli kaynaklarca ifade edilmiştir.
Başbakan Erdoğan'ın iki günlük Suriye ziyaretini, birbirine coğrafi ve kültürel olarak yakın, ama siyasi ve ekonomik olarak uzun süre uzak kalmış iki halkın ve iki devletin, ortak çıkar ve ekonomik birliktelikler yaratarak tekrar bir araya gelmesine katkıda bulunan bir hamle olarak değerlendirebiliriz. İki ülke arasındaki bu yakınlaşma ve işbirliği, kanlı çatışmaların ve toplu katliamların olduğu, düşmanlıkların kışkırtıldığı günümüz dünyasında örnek alınması gereken siyasi bir olaydır. Bu arada ziyaret sırasında, ziyaretin genelindeki samimi ve sıcak havaya tesir etmesi de, bazı olumsuzluklar gözden kaçmadı. Türk heyeti Şam havaalanına geldiğinde Suriye bandosunun Türk Milli Marşı'nı kötü çalması, törende kullanılan Türk bayrağının resmi ölçülerde olmaması ve basın toplantısındaki Türk tercümanın Erdoğan'ı Türkiye Cumhurbaşkanı olarak sunması diplomatik becerisizlikten kaynaklanan ve ders alınması gereken örnekler oldu.
(1) Günümüzde Suriye’nin Lübnan, Ürdün, Suudi Arabistan, BAE, Umman, Fas, Cezayir, Tunus, Mısır ve Libya ile Serbest Ticaret Anlaşmaları mevcuttur. Suriye ayrıca 2005’te yürürlüğe girecek Arap Ülkeleri Serbest Ticaret Bölgesi’nin de üyesidir.
(2) Cezayir, Fas, İsrail, Kıbrıs, Lübnan, Malta, Mısır, Tunus, Türkiye, Suriye, Ürdün, Filistin Yönetimi
(3) Barselona’da, ortak ticaret bölgesinin 2010 yılına kadar gerçekleşmesi planlanmıştır.
(4) Türkiye’nin ekonomik anlamda Orta Doğu politikasında, en büyük ticari partneri olan AB’nin etkisi göz ardı edilemez. Fakat bu ziyaretin Türkiye’nin çok tarafı dış politikasının bir parçası olarak değerlendirilmesi gerekir.
(5) STA’ya göre anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile birlikte, sanayi ürünlerinde Suriye menşeli ürünlerin Türkiye’ye ithalatında uygulanan vergiler kaldırılacaktır. Suriye tarafı ise, Türkiye menşeli ürünlerin Suriye’ye ithalatında uygulanan vergileri 12 yıllık bir geçiş takvimi çerçevesinde kaldıracaktır.
(6) Suriye Başbakanı Naci Otri’nin ülkenin kuzey doğusundaki 150 hektarlık araziyi sulamak için Dicle nehrinden su pompalanması teklifine Başbakan Erdoğan olumlu yanıt verdi. Asi nehrinin üzerine kurulacak baraj konusunda da görüşmelere başlanma kararı alındı.
Thursday, December 16, 2004
Wednesday, December 15, 2004
Subscribe to:
Posts (Atom)